THẢO LUẬN VỀ ĐƯỜNG LỐI, HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI

                                                                            Ths Phùng Văn Lập

Trong xu thế hoà bình, hợp tác của thế giới, thực hiện chủ trương chủ động hội nhập quốc tế, trong thới qua, hoạt động đối ngoại của Việt Nam đã có bước phát triển, góp phần tiếp tục khẳng định vị thế của đất nước trên trường quốc tế, đem lại những điều kiện thuận to lớn cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hình ảnh một nước Việt Nam quyết tâm chiến thắng đói nghèo, lạc hậu, giữ vững độc lập chủ quyền; đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, yêu chuộng hoà binh, sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy, là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế đang ngày càng được khẳng định.

          Thành quả đó vừa phản ánh sự đúng đắn về đường lối đối ngoại, đối ngoại quân sự của Đảng, Nhà nước ta, sự nỗ lực, quyết tâm của các cấp, các ngành trong cả nước; vừa đem lại niềm tự hào cho dân tộc ta về ý chí vươn lên, khẳng định mình trong bối cảnh quốc tế đầy biến động, phức tạp, diễn biến khó lường đoán. Chúng ta đang ngày càng có vị trí xứng đáng, tiếng nói được tôn trọng trong các quan hệ, diễn đàn quốc tế.

          Trước thực tế ấy, trong khi những người Việt Nam ở trong nước, hay định cư ở nước ngoài vui mừng, thì một bộ phận nhân danh là những yêu nước, quan tâm đến “Vận mệnh đất nước” lại tỏ ra “quan ngại”, “Lo lắng”. Nội dung mà họ đề cập đến nhiều, nhưng có ý được lặp đi, lặp lại là: Những hoạt động đối ngoại vừa qua của Đảng, Nhà nước ta chẳng qua chỉ thực hiện thủ đoạn “Bắt cá hai tay”, “Không minh bạch về mục đích, phương hướng”, “Biểu hiện sự hoảng sợ trước sức mạnh trỗi dậy của Trung Quốc, nên phải cố tìm ra đối trọng”, “Hoạt động ngoại giao mù mờ do bị chi phối bởi ý thức hệ lạc hậu”...và họ cũng có ý nhắc nhở: “Không ai muốn can thiệp khi Việt Nam bị lâm nguy do sợ phật lòng những đối tác chiến lược khác”. Quả là sự suy diễn, nhận định có phần tầm thường hoá mối quan hệ quốc tế, cố tình xuyên tạc, làm sai lệnh đường lối, phủ nhận thành quả các hoạt động đối ngoại mà Việt Nam đã đạt được.

          Rât có thể, những suy nghĩ đó chỉ là sự ngộ nhận, a dua do thiếu cân nhắc thiếu thông tin, hoặc hiểu chưa đầy đủ, phiến diện về đường lối, hoạt động đối ngoại của Việt Nam. Song nếu phát biểu đó gắn với những phân tích, những bình luận về sự chi phối của ý thức hệ tư tưởng, của đường lối chính trị, thì nó đã chứa đựng chủ đích rõ ràng.     

Người ta dễ nhận ra ý định đằng sau những phát biểu đó, hơn nữa còn hiểu căn nguyên của những suy nghĩ trái chiều trên được bắt nguồn sâu xa từ sự “chướng tai, gai mắt” khi Việt Nam có Đảng Cộng sản cầm quyền đã không bị đổ vỡ, tan rã như Liên Xô, Đông Âu mà lại ổn định, phát triển đi lên, chủ động và khẳng định được vị thế trên trường quốc tế từ chính thực lực, sức mạnh của mình..

Việc mô tả, quy chụp là thủ đoạn ngoại giao “Bắt cá hai tay” đã xuyên tạc  truyền thống thêm bạn bớt thù, chủ động ngăn chặn xung đột, mầm mống chiến tranh, mong muốn xây dựng cuộc sống thái bình của dân tộc. Truyền thống ấy không chỉ hiện hữu trong lúc gặp khó khăn về thế và lực, vận mệnh bị đe doạ mà ngay cả khi dân tộc ta đang ở trên thế chiến thắng. Trong lịch sử dân tộc, sau đại thắng quân Minh, cha ông đã thực hiện “Sửa hoà hiếu hai nước/tăt muôn đời chiến tranh” (Cáo Bình Ngô- Nguyễn Trãi). Trong chiến tranh giải phóng dân tộc của thế kỷ 20 vừa qua, một mặt chúng ta kiên quyết chống xâm lược, đế quốc, song mặt khác cũng luôn xây dựng tình hữu nghị, tranh thủ sự ủng hộ chính nghĩa, vãn hồi hoà bình của nhân dân Pháp, nhân dân Mỹ và bạn bè quốc tế. Họ đã cố tình phủ nhận đường lối đối ngoại đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ, giữ vững môi trường hoà bình, ổn định cho sự phát triển, phấn đấu vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội mà Đảng, Nhà nước, nhân dân ta công khai tuyên bố và được bạn bè quốc tế hoan nghênh, cổ vũ, bởi nó hợp với xu thế thời đại, là nguyện vọng, ý chí của tất cả các quốc gia, dân tộc không phân biệt chế độ chính trị, trình độ phát triển, bản sắc văn hoá trong điểu kiện toàn cầu hoá. Do đó, những ý kiến muốn từ bỏ, xuyên tạc phương châm đối ngoại đa phương hoá, đa đạng hoá, mở cửa, làm bạn, chủ động hội nhập quốc tế là không thức thời, lạc hậu, là phủ nhận bài học của quá khứ, đi ngược lại dòng chảy của lịch sử đương đại. Có chăng nó chỉ hợp với luận điệu của những người muốn Việt Nam ngả hẳn sang Phương Tây, thù hận với nước láng giềng Trung Quốc, quay lưng lại với bạn bè truyền thống đã từng giúp đỡ nhân dân Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dưngj đất nước. Vận mệnh của dân tộc là do chính dân tộc ta quyết định, sao lại lấy làm điểm tựa cho các “đối trọng” khác can thiệp giải quyết. Không hiểu lòng tự hào, tự tôn dân tộc có còn trong những con người Việt Nam nhân danh yêu nước hay không?.

Chúng ta thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị. Theo đó, phải lấy độc lập, tự chủ với thực lực bên trong là yếu tố căn bản, quyết định, kiên quyết không bị lệ thuộc, chi phối, can thiệp từ bên ngoài; còn sức mạnh bên ngoài do hoạt động đối ngoại mang lại có vai trò quan trọng, hỗ trợ đắc lực và dù có được chuyển hoá nhưng cũng không thể thay thế được. Liên quan đến đối ngoại quân sự, Việt Nam đã khẳng định chính sách quốc phòng hoà bình, tự vệ của mình, Việt Nam không là đồng minh quân sự của nước nào và không để nước ngoài nào đặt căn cứ quân sự trên lãnh thổ Việt Nam, Việt Nam không liên minh với nước này để chống lại nước khác, sức mạnh quân sự của Việt Nam chỉ nhằm tự vệ, bảo vệ lợi ích chính đáng của mình, không nhằm vào bất cứ quốc gia nào. Đó là tư thế, là ý chí, nguyện vọng của dân tộc ta được chung đúc, kết tinh từ lịch sử dựng nước, giữ nước và được tiếp nối, phát huy trong thời đại mới. Lẽ nào, dân tộc ta với truyền thống kiên cường, bất khuất trong chống ngoại xâm lại lo sợ về sự mặc cả, hay việc các cường quốc sợ làm mất lòng đối tác chiến lược khi can thiệp, giúp đỡ ta lúc lâm nguy. Bài học của Phan Chu Trinh, Phan Bội Châu về sự trông chờ vào sự giúp đỡ, cải cách của Pháp, Nhật đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc đầu thế kỷ 20 vẫn còn đó, ước vọng của hai nhà chí sĩ yêu nước nhiệt thành đã thất bại, chỉ đến khi chúng ta “Lấy sức ta mà giải phóng cho ta” vào mùa thu năm 1945 dưới sự lãnh đạo của Đảng, Cách mạng tháng Tám thành công, dân tộc ta mới thoát khỏi gông cùm nô lệ, đứng lên làm chủ vận mệnh của mình.

Nhân đây, cũng xin được nói ngay rằng, những “lo lắng, băn khăn” ở trên là luận điệu được nhắc đi, nhắc lại của những người muốn Việt Nam đi theo hẳn Mỹ và Phương Tây, bởi theo họ, chỉ có như thế mới đảm bảo có đủ sức mạnh để bảo vệ Tổ quốc, chống lại sự khiêu khích, chi phối bởi ý thức hệ tư tưởng từ bên ngoài, ngụ ý chỉ Trung Quốc. Như thế thì mới “Minh bạch về mục đích, phương hướng”. Chân tướng đã hiện rõ, lúc ngấm ngầm, che đậy, lúc công khai, la lối khi có thời cơ, họ muốn Việt Nam từ bỏ ý thức hệ tư tưởng - chủ nghĩa Mác- Lênin, chống lại Trung Quốc, mở đường cho sự can thiệp, chi phối của các lực lượng thù địch, nhất khi có những va chạm trên Biển Đông. Ngược lại, Đảng, Nhà nước ta chưa bao giờ đặt lợi ích bảo vệ hệ tư tưởng lên trên lợi ích cùa dân tộc như họ từng vu cáo, xuyên tạc, chúng ta kiên quyết bảo vệ chủ quyền thiêng liêng, nhưng bình tĩnh xử lý linh hoạt thông qua đàm phán, dựa trên luật pháp quốc tế, không bị kích động vội vã, phung phí, nóng vội sử dụng vũ lực. Chúng ta đã làm hết sức đề duy trì môi trường hoà bình, cái chúng ta cần để phát triển đất nước. Kết quả là: Việt Nam, Trung Quốc đã nhất trí không ngừng làm phong phú thêm nội hàm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, hai nước đã có nhiều bước tiến quan trọng trong giải quyết vấn đề tranh chấp Biển Đông, đã thông qua văn kiện “Nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển giữa nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa và nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, biên phòng hai nước đã thiết lập “đường dây nóng” trao đổi, xử lý kịp thời những các vụ việc phát sinh đột xuất của hoạt động nghề cá trên biển, hai bên thoả thuận cùng các nước ASEAN xúc tiến tiến trình đàm phán để đi đến Bộ Quy tắc ứng xử của các bên trên Biển Đông (COC)...  Trong khi đó, đối với Hoa Kỳ, không những bình thường hoá quan hệ được cụ thể hoá thiết thực hơn, hai nước đã thiết lập quan hệ đối tác toàn diện, tiếp tục đẩy mạnh hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Tại Đối thoại Shangri- la lần thứ 12 vừa qua, Thủ trướng Nguyễn Tấn Dũng đã nêu rõ: Việt Nam kiên định nhất quán thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hoá, đa dạng hoá...Việt Nam mong muốn thiết lập quan hệ đối tác chiến lược với tất cả các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc dựa trên nguyên tắc độc lập chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, tôn trọng lẫn nhau, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi, được cam kết và nghiêm túc thực hiện.         

Rõ ràng những phát biểu: “Không minh bạch về mục đích, phương hướng”, “Biểu hiện sự hoảng sợ trước sức mạnh trỗi dậy của Trung Quốc, nên phải cố tìm ra đối trọng”, “Hoạt động ngoại giao mù mờ do bị chi phối bởi ý thức hệ lạc hậu” về đường lối, hoạt động đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta là không có thiện chí, đi ngược lại xu thế phát triển, phủ nhận thành quả, rất gần với quan điểm “Tổ quốc cao hơn Nhà nước và chế độ”, “Tổ quốc Việt Nam là cội nguồn chung của mọi người Việt Nam... Vì thế, dĩ nhiên Tổ quốc không thể mang một ý thức hệ tư  tưởng nào cả”. Nó tiếp sức, cổ xuý cho những mưu toan xoá bỏ sự lãnh đạo của Đảng Công sản Việt Nam mà thội.

Mặc dù có những phát biểu xuyên tạc, bóp méo, nhưng đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị đúng đắn, công khai nhất định vẫn tiếp tục đưa đến những thành công của Việt Nam trên trường quốc tế, chúng ta sẽ có thêm nhiều bạn, nhiều đối tác và quan hệ quốc tế sâu sắc phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tình thế tích cực ấy không thể đảo ngược!