QUÁN TRIỆT THƯ GƯI HỘI NGHỊ CHÍNH TRỊ VIÊN TOÀN QUỐC

 CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH TRONG BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC

 QUẢN LÝ TƯ TƯỞNG BỘ ĐỘI CHO HỌC VIÊN HIỆN NAY

                                                             Thượng tá, ThS Phùng Văn Lập

Là một bộ phận quan trọng của công tác chính trị, tư tưởng, công tác quản lý tư tưởng trong các đơn vị quân đội hướng đến việc nắm và điều tiết tư tưởng, nhằm định hướng, ổn định, động viên, xây dựng nhận thức, thái độ, ý chí quyết tâm cho tập thể quân nhân, cán bộ, nhân viên, chiến sĩ phấn đấu hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ chính trị được giao. Hoạt động này bao gồm các khâu, các bước khác nhau và đã được khái quát thành quy trình của công tác quản lý tư tưởng. Đó là, nắm, định hướng, dự báo, đấu tranh và giải quyết tư tưởng nảy sinh.

          1. Tại các đơn vị, công tác quản lý tư tưởng là trách nhiệm của các tổ chức, các lực lượng. Trong đó chính trị viên luôn là người mẫu mực, đi đầu. Để hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ ấy thì những nội dung trong Thư gửi Hội nghị chính trị viên năm 1948 của Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn là lời căn dặn, chỉ dẫn sâu sắc. Chúng ta có thể nhận thức được tư tưởng, quan điểm toàn diện của Bác về tư cách, trách nhệm người chính trị viên. Dưới góc độ công tác quản lý tư tưởng, theo chúng tôi, cần quán triệt những vấn đề cơ bản, then chốt, trọng yếu về yêu cầu, phương pháp và hình thức tiến hành.

          Trong Thư, Bác đã chỉ ra yêu cầu trong công tác quản lý nói chung và công tác quản lý tư tưởng nói riêng là: “Phải săn sóc”, “Cần phải biết rõ và báo cáo cho cấp trên rõ số lượng, chất lượng của bộ đội mình”. Biết rõ bộ đội, trong đó có biết rõ về tư tưởng là việc làm tối cần thiết, là khâu khởi đầu của quy trình quản lý tư tưởng. Công tác tư tưởng luôn gắn lền với công tác tổ chức, một đơn vị có nền nếp chính quy, giữ nghêm kỷ luật luôn là điều kiện tốt để ổn định tư tưởng. Và việc nắm bắt không chỉ dừng lại ở đó, mà còn cần phải báo cáo để có sự đánh giá, phân tích, dự báo, tạo ra nhận thức chung, hướng tới việc xác định chủ trương, biện pháp, trách nhiệm giải quyết tư tưởng thống nhất, có sức mạnh tổng hợp, đoàn kết trong môi trường hoạt động quân sự, kỷ luật quân đội. Đảm bảo “kỷ luật phải được thi hành từ trên đến dưới. Trách nhiệm của  người chỉ huy quân sự và người chính trị viên phải định rõ ràng. Chính trị viên phải làm người kiểu mẫu trong mọi việc ” . Nếu không làm được như vậy, sự chồng chéo, tản mạn, tách rời về trách nhiệm, có thể dẫn tới làm lu mờ vai trò công tác chính trị, tư tưởng khi quá nhấn mạnh biện pháp kỷ luật hoặc không thấy hết vai trò của kỷ luật trong công tác giáo dục, định hướng chính trị, tư tưởng sẽ xảy ra. Dẫn đến sự xa rời mục đích, nhiệm vụ của công tác quản lý tư tưởng, Bác đã từng dạy; chính trị của các chú biểu hiện ra trong lúc đánh giặc. Do đó trong khi làm cho kỷ luật quân đội, hoạt động quân sự có tính giáo dục sâu sắc thì hoạt động giáo dục cũng cần đáp ứng nghiêm túc yêu cầu của kỷ luật, nhiệm vụ quân đội. Kết hợp chặt chẽ, thông suốt giữa thuyết phục, rèn luyện, nêu gương với bắt buộc, xử phạt là yêu cầu trong giáo dục, quản lý tư tưởng bộ đội, và cũng là trách nhiệm, kiểu mẫu trong mọi việc của chính trị viên.

          Cùng với quá trình nắm bắt, là việc tổ chức các hoạt động để định hướng, dự báo, giải quyết các vấn đề tư tưởng nảy sinh. Do nội dung, phương thức hoạt động có điểm khác với hoạt động chỉ huy, quản lý kỷ luật nên biện pháp tác động của công tác tư tưởng thường có tính chất động viên, cổ vũ, ngăn ngừa. Mà một trong những biện pháp có hiệu quả cao là cần phải “Khen thưởng người tốt, trừng phạt người xấu ”. Thông qua khen thưởng để ghi nhận, tôn vinh, nhân rộng cá nhân, tập thể có thành tích tốt, tiến bộ; lấy cái tích cực đẩy lùi cái tiêu cực, lấy cái đẹp dẹp cái xấu; tạo động lực tinh thần phấn đấu vươn lên hoàn thành nhiệm vụ cho các lực lượng. Đồng thời, xử phạt nhằm ngăn chặn, đẩy lùi, uốn nắn, không cho lan rộng những biểu hiện sai trái, lạc hậu, “lệch chuẩn” trong tập thể đơn vị và góp phần nâng cao nhận thức, niềm tin, củng cố tư tưởng về tính nghiêm minh của kỷ luật, của yêu cầu hoạt động quân sự. Tuy nhiên,  khen thưởng và xử phạt chỉ có thể phát huy tác dụng khi dựa trên cơ sở, kết quả của quá trình nắm bắt, đánh giá, phân tích đúng đắn, nghiêm túc để “biết rõ” về tính chất, mức độ, nguyên nhân và được “thi hành từ trên đến dưới”.

          Từ những yêu cầu căn bản về nội dung, phương thức ấy, để làm tốt công tác quản lý tư tưởng, với vai trò, trách nhiệm của mình thì: “Đối với bộ đội, người chính trị viên phải thân thiết như một người chỉ, công bình như một người anh, hiểu biết như một người bạn ”. Đó vừa là tư cách, vừa là yêu cầu về phương pháp tiến hành công tác quản lý tư tưởng của người chính trị viên.   Trong tính hiện thực của nó, con người là tổng hoà của mối quan hệ xã hội. Nên để nhận thức con người, tất yếu phải tiếp cận, thông qua các mối quan hệ xã hội, nhất là những mối quan hệ xã hội gần gũi, thường nhật. Bởi chúng ta đều nhận thức rằng: Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu miền quê trở lên lòng yêu Tổ quốc (theo nhà văn Xô viết I-li-a Êrenbua), và “ Ôi Tổ quốc ! ta yêu như máu thịt/ Như mẹ cha ta, như vợ, như chồng (Chế Lan Viên). Trong hoạt động quân sự, đấu tranh vũ trang, ông cha ta cũng rất cần “ Tướng sĩ một lòng phụ tử/hòa nước sông chén rượu ngọt ngào” (Nguyễn Trãi). Bác Hồ trong lần đến thăm bộ đội Sư đoàn 304 ( ngày 28/2/1951 tại Chiến khu Tuyên Quang) cũng đã nói: Hôm nay Cha đến thăm con, Bác đến thăm cháu, không rêng là Chủ tịch nước đến thăm bộ đội. Vì vậy, trong nắm bắt, dự báo tư tưởng, nếu người chính trị viên thực sự là người chị, người anh, người bạn của bộ đội thì sẽ mở ra điều kiện để tiếp cận, sẻ chia, đồng cảm, hiểu sâu sắc hơn đời sống tinh thần của bộ đội. Đồng thời, bộ đội cũng có chỗ dựa tin cậy để bộc lộ suy nghĩ, tâm tư, nhu cầu, nguyện vọng. Theo đó, những biện pháp giải quyết những vấn đề tư tưởng sẽ có chỗ đứng vững chắc trong ý thức của bộ đội. 

          2. Nghiên cứu Thư gửi Hội nghị Chính trị viên toàn quốc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chúng ta nhận thức được nhiều vấn đề cơ bản, cốt lõi; đồng thời cũng là những định hướng sâu sắc trong việc bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng tiến hành công tác quản lý tư tưởng bộ đội trong đào tạo chính trị viên hiện nay.

          Trước hết, cần tập trung quán triệt sâu sắc tư tưởng, quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Mnh về tư cách của người chính trị viên. Từ đó có nhận thức đúng đắn về vai trò của việc tu dưỡng, rèn luyện nhân cách đáp ứng yêu cầu nhệm vụ,  chức trách được giao. Người chính trị viên tương lai phải coi đó là nền tảng, điều kiện có tính chất quyết định thành công nhất trong công tác quản lý tư tưởng ở đơn vị công tác. Để họ “phải săn sóc để nâng cao kỷ luật, bài trừ hủ hoá, phát triển văn hoá, và đường lối chính trị trong bộ đội”.

          Do tính chất, mức độ, yêu cầu nhiệm vụ công tác tư tưởng ở từng nơi, từng thời đểm khác nhau mà vai trò, sự tác tác động giữa các khâu, các bước với nhau và đối với toàn bộ quy trình không giống nhau. Điều ấy đòi hỏi vừa có sự nhất quán, vừa có sự năng động, sáng tạo trong quá trình triển khai tổ chức thực hiện công tác quản lý tư tưởng. Vì vậy, bên cạnh việc trang bị có tính hệ thống về quy trình công tác quản lý tư tưởng, cần phải chỉ ra lực lượng, phương pháp, điều kiện, yêu cầu vận dụng để xác định vai trò, thực hiện việc nắm bắt, dự báo, định hướng và giải quyết những vấn đề tư tưởng nảy sinh. 

Tăng cường giáo dục kỹ năng, kinh nghiệm sống để vừa hoàn thiện nhân cách, vừa tạo ra tiền đề, cơ sở cho việc tiếp cận, đối thoại, đánh giá, phân tích các mối quan hệ xã hội của đối tượng khi tiến hành công tác tư tưởng; để người chính trị viên thực sự là người chị, người anh, người bạn của bộ đội. Chú trọng hình thành, phát triển kỹ năng giao tiếp thông qua các hoạt động toạ đàm, phổ biến chương trình ngoại khoá về kỹ năng mềm, trao đổi tìm hiểu kinh nghiệm sống...Tạo môi trường, điều kiện cho học viên tự đánh giá, trau dồi kỹ năng diễn đạt, thuyết phục, điều khiển; kiềm chế làm chủ bản thân, linh hoạt lắng nghe; thiết lập mối quan hệ và cân bằng nhu cầu. Chú ý xây dựng yêu cầu, phương pháp giải quyết mối quan hệ trong công tác, sinh hoạt, học tập, khi báo cáo tình hình tư tưởng ở các đơn vị trên cơ sở chức trách, nhiệm vụ. Bởi đó là điểu kiện để kết hợp công tác tư tưởng với công tác tổ chức, công tác chính sách; xây dựng niềm tin, tinh thần đoàn kết trong đơn vị. Tạo cho công tác công tác quản lý tư tưởng có sức mạnh tổng hợp, tránh được hiện tượng “Trống đánh xuôi kèn thổi ngược”, tản mạn, thiếu tập trung thống nhất.

          Phối hợp tổ chức các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, nhất là các hoạt động ở đơn vị cơ sở có tính chất bài tập, tình huống về nắm bắt, đánh giá, định hướng, dự báo, giải quyết các vấn đề tư tưởng. Khi có vấn đề tư tưởng ở đơn vị, có thể phổ biến và yêu cầu học viên cùng đưa ra biện pháp xử trí. Tuy nhiên, trong quá trình đó, cần cho học viên tiếp cận về nội dung, phương pháp, kết quả đã và đang tiến hành. Bên cạnh đó cần rèn luyện cho học viên hình thành và phát triển kỹ năng xác định yêu cầu chuẩn về tư tưởng trong các nhiệm vụ nhất định trên cơ sở chỉ tiêu lãnh đạo, chỉ tiêu thi đua. Từ đó rèn luyện việc đối chiếu, so sánh, nhận định, phân tích cái chung và cái riêng, bản chất và hiện tượng, ngẫu nhiên bột phát và tất yếu chủ định, nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan...trước những lệch chuẩn về tư tưởng. Qua đó, hình thành kỹ năng phát hiện nhân tố mới, tiến bộ và những sai trái, lạc hậu. Tạo điểu kiện, khả năng nhận định việc tác động tư tưởng thông qua đề xuất khen thưởng, xử phạt.

          Trong các hoạt động thực hành, thực tập cần rèn luyện cho học viên kỹ năng tiếp cận, thu thập, phân tích, đánh giá thông tin qua các kênh khác nhau. Trước hết là những đánh giá về nhận thức, thái độ, quyết tâm trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, xây dựng đơn vị; rèn luyện chính quy, chấp hành kỷ luật và rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ứng xử quan hệ xã hội của các đối tượng. Phải giúp cho người chính trị viên tương lai “biết rõ”, biết cách thức nhận thức bản chất, và có khả năng dự báo trước những diễn biến tư tưởng nảy sinh thông qua việc tìm ra nguyên nhân, xác định vai trò của các nhân tố tác động vào tư tưởng của các đối tượng quản lý. 

          Đồng thời, cần có chương trình, kế hoạch khoa học để học viên khi thực hành, thực tập chuyển hoá, trải nghiệm những kiến thức đã được trang bị vào thực tiễn, trong đó có việc tham gia vào quá trình phân loại, tổng hợp, báo cáo thực chất tình hình tư tưởng của đơn vị. Tập trung hướng dẫn việc xác định, dự báo vấn đề tư tưởng, và phương hướng giải quyết. Để cho báo cáo tình hình tư tưởng không đơn thuần, máy móc là báo cáo mô phỏng quá trình thực hiện nhiệm vụ chính trị, thiếu những thông tin cần thiết về nhận thức, thái độ, động cơ; về những vấn đề tư tưởng, về mâu thuẫn giữa yêu cầu và kết quả phấn đấu của các đối tượng, nhất là với những tư tưởng lệch chuẩn nảy sinh trong đơn vị.